ସିଜିମାଳି ଖଣି ପ୍ରକଳ୍ପକୁ ନେଇ ବଢ଼ୁଛି ବିବାଦ, ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ଟଙ୍କାରେ କାହିଁକି ହେଉଛି ବିବାଦୀୟ ପ୍ରକଳ୍ପର ଅର୍ଥଯୋଗାଣ?
ଓଡ଼ିଶାର ରାୟଗଡ଼ା ଓ କଳାହାଣ୍ଡି ଜିଲ୍ଲାର ସିଜିମାଳି ପାହାଡ଼ରେ ବକ୍ସାଇଟ୍ ଖନନକୁ ନେଇ ବିବାଦ ଆହୁରି ତୀବ୍ର ହୋଇଛି। ୨୦୨୩ ମସିହାରେ ରାଜ୍ୟ ସରକାର ବେଦାନ୍ତ ଲିମିଟେଡ୍କୁ ୫୦ ବର୍ଷ ପାଇଁ ଖଣି ଲିଜ୍ ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ। ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ପଞ୍ଚମ ଅନୁସୂଚୀଭୁକ୍ତ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ଏଠାରେ କୁଇ ଓ କଟିଆ କନ୍ଧ ଜନଜାତିର ଲୋକମାନେ ବସବାସ କରନ୍ତି। ପ୍ରସ୍ତାବିତ ଖଣି ପ୍ରକଳ୍ପ ଯୋଗୁଁ ପ୍ରାୟ ୧୦୦ ପରିବାର ବିସ୍ଥାପିତ ହେବା ସହ ୫୦୦ରୁ ଅଧିକ ପରିବାରର ଜୀବିକା ପ୍ରଭାବିତ ହେବ ବୋଲି ଆଶଙ୍କା କରାଯାଉଛି।
ସମ୍ପ୍ରତି ଖଣି ଅଞ୍ଚଳକୁ ଯାତାୟାତ ସୁବିଧା ପାଇଁ ନିର୍ମାଣ ହେଉଥିବା ରାସ୍ତାକୁ ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକେ ବିରୋଧ କରିଛନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କ ଅଭିଯୋଗ, ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପ ଜଙ୍ଗଲ, ଜଳସ୍ରୋତ, ଜୀବିକା ଓ ଆଦିବାସୀ ଅଧିକାର ପାଇଁ ବଡ଼ ବିପଦ ସୃଷ୍ଟି କରିବ। ଖଣି ପ୍ରକଳ୍ପ ପାଇଁ ପ୍ରାୟ ୧,୫୪୯ ହେକ୍ଟର ଜମି ଆବଶ୍ୟକ ହେବା ସହ ତାହାର ଏକ ବଡ଼ ଅଂଶ ଜଙ୍ଗଲ ଜମି ଅଟେ।
ବେଦାନ୍ତର ଲାଞ୍ଜିଗଡ଼ ଆଲୁମିନା ରିଫାଇନେରୀ ପାଇଁ ବକ୍ସାଇଟ୍ ଯୋଗାଣ ନିଶ୍ଚିତ କରିବା ହେଉଛି ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ। ତେବେ ପରିବେଶ ଓ ଆଦିବାସୀ ଅଧିକାର ନେଇ ଉଠୁଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପକୁ ଅର୍ଥଯୋଗାଣ କରୁଥିବା ବ୍ୟାଙ୍କ ଓ ଆର୍ଥିକ ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକର ଭୂମିକା ମଧ୍ୟ ଚର୍ଚ୍ଚାର ବିଷୟ ପାଲଟିଛି। ସମାଲୋଚକମାନଙ୍କ କହିବା ଅନୁସାରେ, ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ଜମା ଟଙ୍କା ଓ ନିବେଶକଙ୍କ ପାଣ୍ଠି ଏପରି ବିବାଦୀୟ ପ୍ରକଳ୍ପରେ ବ୍ୟବହାର ହେବା ନେଇ ଜବାବଦେହିତା ରହିବା ଆବଶ୍ୟକ।
ନିୟମଗିରିରେ ପୂର୍ବରୁ ବେଦାନ୍ତର ଖଣି ଯୋଜନା ଗ୍ରାମସଭା ବିରୋଧ ଯୋଗୁଁ ବିଫଳ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ସିଜିମାଳିରେ ମଧ୍ୟ ସମାନ ପ୍ରକାରର ଜନଆନ୍ଦୋଳନ ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁଛି। ବିଶେଷଜ୍ଞମାନଙ୍କ ମତରେ, ବିକାଶ ନାମରେ ପରିବେଶ ଓ ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକଙ୍କ ଅଧିକାରକୁ ଅଣଦେଖା କରାଗଲେ ତାହା ଦୀର୍ଘମିଆଦିରେ ସାମାଜିକ ଓ ଆର୍ଥିକ ସଂକଟ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ।
