Nepal Flood: ନେପାଳର ବନ୍ୟାକୁ ନେଇ କାହିଁକି ଚିନ୍ତାରେ ଭାରତ? ହିମାଳୟର ବଦଳୁଥିବା ଜଳ ପ୍ରଣାଳୀ ବଢ଼ାଉଛି ବିପଦ
ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ନେପାଳରେ ଭୟଙ୍କର ବନ୍ୟା ଭାରତ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏକ ବଡ଼ ସତର୍କ ସଙ୍କେତ ଦେଇଛି। ନେପାଳ ଓ ଭାରତ ମଧ୍ୟରେ ହିମାଳୟରୁ ଉତ୍ପତ୍ତି ହେଉଥିବା ଅନେକ ନଦୀ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଥିବାରୁ ଗୋଟିଏ ଦେଶରେ ହେଉଥିବା ଅତ୍ୟଧିକ ବର୍ଷା ଓ ବନ୍ୟାର ପ୍ରଭାବ ଅନ୍ୟ ଦେଶରେ ମଧ୍ୟ ପଡ଼ିପାରେ। ନେପାଳର ୬ ହଜାରରୁ ଅଧିକ ନଦୀ ଓ ଝରଣା ମଧ୍ୟରୁ ଅଧିକାଂଶ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ପ୍ରବାହିତ ହୋଇ ଭାରତ ଓ ଗଙ୍ଗା ନଦୀ ପ୍ରଣାଳୀରେ ମିଶିଛି। କୋସୀ, ଗଣ୍ଡକ, କର୍ଣ୍ଣାଲୀ, ମହାକାଳୀ ସହିତ ବାଗମତୀ, କମଳା, ରାପ୍ତୀ ଓ ବାବାଇ ଭଳି ନଦୀ ଭାରତର ବିହାର, ଉତ୍ତରପ୍ରଦେଶ, ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡ ଓ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗର କିଛି ଅଞ୍ଚଳକୁ ବନ୍ୟା ବିପଦରେ ପକାଇଥାଏ। ବିଶେଷକରି ଉତ୍ତର ବିହାର ଏହି ବିପଦରେ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରଭାବିତ ହୁଏ।
ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ମତରେ, ନେପାଳର ବର୍ଷା ଭାରତ ସୀମାରେ ପହଞ୍ଚୁଥିବା ବନ୍ୟାଜଳର ପରିମାଣ ଓ ସମୟ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣରେ ବଡ଼ ଭୂମିକା ନିଏ। ତେବେ ଭାରତରେ ବନ୍ୟା କେତେ ଭୟଙ୍କର ହେବ, ତାହା କେବଳ ନେପାଳର ବର୍ଷା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେନାହିଁ। ଭାରତରେ ହେଉଥିବା ବର୍ଷା, ନଦୀର ଜଳସ୍ତର, ବନ୍ଧ ଓ ବ୍ୟାରେଜ୍ର ସ୍ଥିତି, ନଦୀପଥରେ ପଙ୍କ ଜମା ଏବଂ ଡ୍ରେନେଜ୍ ବ୍ୟବସ୍ଥା ମଧ୍ୟ ବନ୍ୟାର ଗମ୍ଭୀରତା ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରେ। ୨୦୦୮ ମସିହାର କୋସୀ ବନ୍ୟା ଏହାର ବଡ଼ ଉଦାହରଣ। ସେତେବେଳେ ନଦୀର ଜଳପ୍ରବାହ ଅସାଧାରଣ ଭାବେ ଅଧିକ ନଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଦୁର୍ବଳ ଓ ଠିକ୍ ଭାବେ ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣ ହୋଇନଥିବା ବନ୍ଧ ଭାଙ୍ଗିଯିବାରୁ ବିହାରରେ ବଡ଼ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ଘଟିଥିଲା। ସାଧାରଣ ବନ୍ୟା ପାଇଁ ଭାରତକୁ ପ୍ରାୟ ୧୨ ଘଣ୍ଟାରୁ ୨ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସତର୍କ ହେବାର ସମୟ ମିଳିପାରେ, ଯେତେବେଳେ ଚୁରେ ଅଞ୍ଚଳର ଫ୍ଲାସ୍ ଫ୍ଲଡ୍ କିଛି ଘଣ୍ଟା ମଧ୍ୟରେ ପହଞ୍ଚିପାରେ।
ଏବେ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଚିନ୍ତା ହେଉଛି ହିମାଳୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ବଢ଼ୁଥିବା ଚରମ ପାଣିପାଗ ଘଟଣା। ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଯୋଗୁଁ ଅତ୍ୟଧିକ ବର୍ଷା, ହିମବାହ ହ୍ରଦ ଫାଟିବା, ଭୂସ୍ଖଳନ ଓ ରକ୍-ଆଇସ୍ ଆଭାଲାଞ୍ଚ୍ ଭଳି ଘଟଣାର ଝୁମ୍ପ ବଢ଼ୁଥିବା ନେଇ ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ଚେତାବନୀ ଦେଉଛନ୍ତି। ଏଭଳି ଘଟଣାରେ କେବଳ ପାଣି ନୁହେଁ, ବରଂ ବହୁ ପରିମାଣର ପଥର, ମାଟି ଓ ପଙ୍କ ମିଶି ଅତ୍ୟଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପ୍ରବାହ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ। ୨୦୨୧ର ଚମୋଲି ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ଓ ୨୦୨୫ର ଧରାଳି ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ଏହାର ଉଦାହରଣ। ତେଣୁ ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ମତରେ ନେପାଳର ବନ୍ୟାକୁ କେବଳ ଗୋଟିଏ ଦେଶର ସମସ୍ୟା ଭାବେ ଦେଖିଲେ ହେବ ନାହିଁ। ଭାରତ-ନେପାଳ ମଧ୍ୟରେ ରିଅଲ୍-ଟାଇମ୍ ତଥ୍ୟ ଆଦାନପ୍ରଦାନ, ନଦୀ ଓ ବର୍ଷାର ନିରନ୍ତର ନିରୀକ୍ଷଣ, ଉନ୍ନତ ପୂର୍ବ ସତର୍କତା ବ୍ୟବସ୍ଥା ଏବଂ ମିଳିତ ନଦୀ ପରିଚାଳନା ହିଁ ଆଗାମୀ ଦିନରେ ବନ୍ୟା ବିପଦ କମାଇବାର ମୁଖ୍ୟ ଉପାୟ ହୋଇପାରେ।
