National Press Day 2026: କାହିଁକି ପାଳନ ହୁଏ ଜାତୀୟ ପ୍ରେସ୍ ଦିବସ? ୧୯୫୬ରୁ ୧୯୬୬ ଯାଏଁ କ’ଣ ରହିଛି ଏହାର ଇତିହାସ?
ନଭେମ୍ବର ୧୬: ମୁକ୍ତ ଓ ଦାୟିତ୍ୱସମ୍ପନ୍ନ ସାମ୍ବାଦିକତାର ପ୍ରତୀକ। ପ୍ରତିବର୍ଷ ନଭେମ୍ବର ୧୬ ତାରିଖକୁ ଭାରତରେ ଜାତୀୟ ପ୍ରେସ୍ ଦିବସ ବା National Press Day ଭାବେ ପାଳନ କରାଯାଏ। ଏହି ଦିନଟି କେବଳ ସାମ୍ବାଦିକ ଓ ଗଣମାଧ୍ୟମକୁ ସମ୍ମାନ ଜଣାଇବାର ଅବସର ନୁହେଁ, ବରଂ ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ଏକ ସ୍ୱାଧୀନ, ନିରପେକ୍ଷ ଓ ଦାୟିତ୍ୱବାନ୍ ପ୍ରେସ୍ର ଗୁରୁତ୍ୱକୁ ମନେ ପକାଇବାର ଦିନ। ୧୯୬୬ ମସିହା ନଭେମ୍ବର ୧୬ରେ ଭାରତର Press Council of India କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲା। ସେହି ଐତିହାସିକ ଦିନକୁ ସ୍ମରଣ କରି ଏହି ଦିବସ ପାଳନ କରାଯାଉଛି। ଏହା ପଛରେ ରହିଛି ସ୍ୱାଧୀନତା ପରବର୍ତ୍ତୀ ଭାରତରେ ସାମ୍ବାଦିକତାର ମାନ ବୃଦ୍ଧି ଓ ପ୍ରେସ୍ର ସ୍ୱାଧୀନତାକୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବାର ଏକ ଦୀର୍ଘ ଐତିହାସିକ ପ୍ରକ୍ରିୟା।
କେମିତି ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା National Press Day? ଏହାର ମୂଳ ୧୯୫୬ ମସିହାରେ ଗଠିତ ପ୍ରଥମ Press Commissionର ସୁପାରିସରେ ରହିଛି। ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମ ସମୟରେ ଭାରତୀୟ ଖବରକାଗଜ ଜନମତ ଗଠନ, ସାମାଜିକ ସଂସ୍କାର ଓ ବ୍ରିଟିଶ୍ ଶାସନ ବିରୋଧରେ ସଚେତନତା ସୃଷ୍ଟିରେ ବଡ଼ ଭୂମିକା ନେଇଥିଲା। ସ୍ୱାଧୀନତା ପରେ ମଧ୍ୟ ସାମ୍ବାଦିକତାର ସ୍ୱାଧୀନତା ଅକ୍ଷୁଣ୍ଣ ରଖିବା ସହ ଏହାର ବୃତ୍ତିଗତ ନୈତିକତା ଓ ମାନଦଣ୍ଡକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ଆବଶ୍ୟକତା ଅନୁଭବ କରାଯାଇଥିଲା। ପ୍ରଥମ Press Commission ଏଥିପାଇଁ ଆଇନଗତ କ୍ଷମତା ଥିବା ଏକ ସ୍ୱାଧୀନ ସଂସ୍ଥା ଗଠନ କରିବାକୁ ୧୯୫୬ରେ ସୁପାରିସ କରିଥିଲା। ଏହାପରେ Indian Press Council Act, 1965 ପ୍ରଣୟନ ହେଲା ଏବଂ ୧୯୬୬ ନଭେମ୍ବର ୧୬ରେ Press Council of India କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କଲା। ଏହି ସଂସ୍ଥାର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଥିଲା ପ୍ରେସ୍ର ସ୍ୱାଧୀନତାକୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବା ଏବଂ ଖବରକାଗଜ ଓ ସମ୍ବାଦ ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକର ସାମ୍ବାଦିକତା ମାନକୁ ଉନ୍ନତ କରିବା। କିନ୍ତୁ ୧୯୭୫ ମସିହାରେ ଜରୁରୀ ପରିସ୍ଥିତି ସମୟରେ ଏହି ପରିଷଦକୁ ବିଲୋପ କରାଯାଇଥିଲା। ପରେ Press Council Act, 1978 ଅନୁଯାୟୀ ୧୯୭୯ରେ ଏହାକୁ ପୁନର୍ଗଠନ କରାଗଲା।
ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ପ୍ରେସ୍ର ଭୂମିକା ଓ ଆଜିର ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ: Press Council of India ଏକ ସ୍ୱାୟତ୍ତ, ଆଇନଗତ ଓ ଅର୍ଦ୍ଧ-ନ୍ୟାୟିକ ସଂସ୍ଥା। ଏହାର ଦାୟିତ୍ୱ ହେଉଛି ପ୍ରେସ୍ର ସ୍ୱାଧୀନତା ରକ୍ଷା କରିବା ସହ ସାମ୍ବାଦିକତାର ନୈତିକ ମାନଦଣ୍ଡ ବଜାୟ ରଖିବା। ସାମ୍ବାଦିକଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ, ଖବର ପ୍ରକାଶରେ ଚାପ, ପ୍ରେସ୍ର ସ୍ୱାଧୀନତାରେ ହସ୍ତକ୍ଷେପ ଏବଂ ଅନୈତିକ ସାମ୍ବାଦିକତା ସମ୍ପର୍କିତ ଅଭିଯୋଗ ଉପରେ ଏହା ବିଚାର କରିପାରେ। ତେବେ ଏହାର କ୍ଷେତ୍ରାଧିକାର ମୁଖ୍ୟତଃ ଖବରକାଗଜ ଓ ସମ୍ବାଦ ସଂସ୍ଥା ସହ ଜଡ଼ିତ। ଆଜିର ଡିଜିଟାଲ୍ ଯୁଗରେ ସାମ୍ବାଦିକତା ଆଗରେ ନୂଆ ଆହ୍ୱାନ ରହିଛି। ସୋସିଆଲ୍ ମିଡିଆରେ ମିଥ୍ୟା ଖବର, ଭୁଲ୍ ତଥ୍ୟ, ଅପପ୍ରଚାର, ପେଡ୍ ନ୍ୟୁଜ୍, ରାଜନୈତିକ ଓ ବ୍ୟବସାୟିକ ଚାପ ଏବଂ କୃତ୍ରିମ ବୁଦ୍ଧିମତ୍ତା (AI) ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ନକଲି ଫଟୋ ଓ ଭିଡିଓ ଗଣମାଧ୍ୟମର ବିଶ୍ୱସନୀୟତା ପାଇଁ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ସୃଷ୍ଟି କରୁଛି। ଏଭଳି ସମୟରେ ଖବରର ସତ୍ୟତା ଯାଞ୍ଚ, ନିରପେକ୍ଷ ରିପୋର୍ଟିଂ, ଉତ୍ତରଦାୟିତ୍ୱ ଓ ଜନସ୍ୱାର୍ଥକୁ ପ୍ରାଥମିକତା ଦେବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜରୁରୀ। ତେଣୁ National Press Day କେବଳ ଉତ୍ସବ ନୁହେଁ; ଏହା ପ୍ରେସ୍ର ସ୍ୱାଧୀନତା ସହ ସତ୍ୟ, ନୈତିକତା ଓ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ପ୍ରତି ଦାୟିତ୍ୱବୋଧକୁ ପୁନର୍ବାର ସ୍ମରଣ କରାଇଥାଏ।

