‘ଧଳା ସୁନା’ ଲିଥିୟମ୍ ପାଇଁ ଚିଲି ସହ ଚୁକ୍ତି କରିପାରେ ଭାରତ! ଚୀନ୍ ଉପରେ କମିବ ନିର୍ଭରଶୀଳତା
ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଲିଥିୟମ୍କୁ ଏହାର ଆର୍ଥିକ ଓ ପ୍ରଯୁକ୍ତିଗତ ଗୁରୁତ୍ୱ ପାଇଁ ‘ଧଳା ସୁନା’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ବିଶେଷକରି ଇଲେକ୍ଟ୍ରିକ୍ ଯାନ, ବ୍ୟାଟେରୀ ଓ ସ୍ୱଚ୍ଛ ଶକ୍ତି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଲିଥିୟମ୍ର ଚାହିଦା ବଢ଼ୁଥିବାରୁ ଏହାର ଯୋଗାଣ ସୁରକ୍ଷିତ କରିବା ଭାରତ ପାଇଁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି। ଲିଥିୟମ୍ ପାଇଁ ଚୀନ୍ ଉପରେ ଭାରତର ନିର୍ଭରଶୀଳତା ରହିଥିବା ବେଳେ ଏବେ ବିକଳ୍ପ ଉତ୍ସ ଖୋଜିବା ଉପରେ ଜୋର ଦିଆଯାଉଛି। ଏହି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଦକ୍ଷିଣ ଆମେରିକୀୟ ଦେଶ ଚିଲି ଭାରତ ପାଇଁ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସହଯୋଗୀ ହୋଇପାରେ। ଦୁଇ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସ୍ତାବିତ ବାଣିଜ୍ୟ ଚୁକ୍ତି ନେଇ ଆଲୋଚନା ଏବେ ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ପହଞ୍ଚିଥିବା ଖବର ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି।
ଚିଲି ବିଶ୍ୱର ଅନ୍ୟତମ ପ୍ରମୁଖ ଲିଥିୟମ୍ ଭଣ୍ଡାର ଥିବା ଦେଶ ହେବା ସହ ତମ୍ବା ଉତ୍ପାଦନରେ ମଧ୍ୟ ଆଗରେ ରହିଛି। ତେଣୁ ଚିଲି ସହ ବାଣିଜ୍ୟିକ ସହଯୋଗ ଭାରତର ଇଲେକ୍ଟ୍ରିକ୍ ଯାନ, ବ୍ୟାଟେରୀ, ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ସ ଓ ସ୍ୱଚ୍ଛ ଶକ୍ତି ଭିତ୍ତିକ ଶିଳ୍ପ ପାଇଁ ଲାଭଦାୟକ ହୋଇପାରେ। ପ୍ରସ୍ତାବିତ ବ୍ୟାପକ ଆର୍ଥିକ ସହଭାଗୀତା ଚୁକ୍ତି (CEPA) ମାଧ୍ୟମରେ ଭାରତୀୟ ରପ୍ତାନିକାରୀଙ୍କୁ ଚିଲିର ବଜାରରେ ଅଧିକ ସୁବିଧା ମିଳିବା ସହ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଖଣିଜ ସମ୍ପଦର ଯୋଗାଣ ମଧ୍ୟ ସୁଦୃଢ଼ ହୋଇପାରେ। ଦୁଇ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ବାଣିଜ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ବଢ଼ୁଛି। ଉପଲବ୍ଧ ତଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ, ଜୁନ୍ ତ୍ରୈମାସିକରେ ଭାରତ-ଚିଲି ଦ୍ୱିପାକ୍ଷିକ ବାଣିଜ୍ୟ ପ୍ରାୟ ୭୪ ପ୍ରତିଶତ ବଢ଼ି ୨.୦୬ ବିଲିୟନ୍ ଡଲାରରେ ପହଞ୍ଚିଛି। ଗତବର୍ଷ ସମାନ ସମୟରେ ଏହି ବାଣିଜ୍ୟ ପରିମାଣ ୧.୧୯ ବିଲିୟନ୍ ଡଲାର ଥିଲା।
ଭାରତ ଓ ଚିଲି ମଧ୍ୟରେ CEPA ନେଇ ଆଲୋଚନା ପାଇଁ ୨୦୨୫ ମେ ୮ ତାରିଖରେ ସର୍ତ୍ତାବଳୀ ଓ ନିୟମାବଳୀ ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ହୋଇଥିଲା। ଏହା ପରେ ନୂଆଦିଲ୍ଲୀରେ ପ୍ରଥମ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ଆଲୋଚନା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା। ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦୁଇ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ଚାରି ପର୍ଯ୍ୟାୟର ଆଲୋଚନା ହୋଇସାରିଛି। ଏହି ଚୁକ୍ତି ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ହେଲେ ଭାରତର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଖଣିଜ ସମ୍ପଦ ଯୋଗାଣ ଶୃଙ୍ଖଳ ଅଧିକ ମଜବୁତ ହେବା ସହ ଲିଥିୟମ୍ ପାଇଁ ଗୋଟିଏ ଦେଶ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳତା କମାଇବାରେ ସହାୟକ ହୋଇପାରେ। ଏହା ସହ ଇଲେକ୍ଟ୍ରିକ୍ ଯାନ ଓ ବ୍ୟାଟେରୀ ଉତ୍ପାଦନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଭାରତର ଦୀର୍ଘମିଆଦୀ ରଣନୀତିକୁ ମଧ୍ୟ ଏହି ଚୁକ୍ତି ନୂଆ ଗତି ଦେଇପାରେ।
