କାହିଁକି ଅଗଷ୍ଟ ୧ରେ ପାଳନ ହୁଏ ସମ୍ବଲପୁରୀ ଦିବସ? କିଏ ଥିଲେ ସତ୍ୟନାରାୟଣ ବହିଦାର?

ଓଡ଼ିଶା ଡଟ୍ ନ୍ୟୁଜ୍ ବ୍ୟୁରୋ

ପ୍ରତିବର୍ଷ ଅଗଷ୍ଟ ୧ ତାରିଖରେ ସମଗ୍ର ପଶ୍ଚିମ ଓଡ଼ିଶା ସମେତ ଦେଶ-ବିଦେଶରେ ଥିବା ସମ୍ବଲପୁରୀ ଭାଷାପ୍ରେମୀମାନେ ‘ସମ୍ବଲପୁରୀ ଦିବସ’ ପାଳନ କରିଥାନ୍ତି। ଏହି ଦିନଟି ସମ୍ବଲପୁରୀ ବା କୋଶଳୀ ଭାଷାର ଅଗ୍ରଦୂତ ସତ୍ୟନାରାୟଣ ବହିଦାରଙ୍କ ଜନ୍ମଦିବସ ଅବସରରେ ପାଳନ କରାଯାଏ। ସମ୍ବଲପୁରୀ ଭାଷାକୁ କେବଳ କଥିତ ଭାଷାରେ ସୀମିତ ନ ରଖି, ଏହାକୁ ନିଜସ୍ୱ ବ୍ୟାକରଣ, ଶବ୍ଦକୋଷ ଓ ସାହିତ୍ୟ ସହ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଭାଷା ଭାବେ ପରିଚୟ ଦେବାରେ ତାଙ୍କର ଅବଦାନ ଅତୁଳନୀୟ।

ସମ୍ବଲପୁରୀ ଭାଷାକୁ ଦେଇଥିଲେ ନୂଆ ପରିଚୟ

୧୯୧୩ ମସିହାରେ ବର୍ତ୍ତମାନର ସୁବର୍ଣ୍ଣପୁର (ସୋନପୁର) ଜିଲ୍ଲାରେ ସତ୍ୟନାରାୟଣ ବହିଦାରଙ୍କ ଜନ୍ମ ହୋଇଥିଲା। ଛୋଟବେଳୁ ସେ ସମ୍ବଲପୁର ଓ ବରଗଡ଼ରେ ପଢ଼ାଶୁଣା କରିଥିଲେ ଏବଂ ପରେ ଶିକ୍ଷକ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ। ଦଶମ ଶ୍ରେଣୀରେ ପଢ଼ୁଥିବା ବେଳେ ହିଁ ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ ସମ୍ବଲପୁରୀ ରଚନା ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିଲା। ସେ ବୁଝିପାରିଥିଲେ ଯେ, ସାହିତ୍ୟ ଓ ଲିଖିତ ପରମ୍ପରା ବିନା କୌଣସି ଭାଷାର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ବେଶି ଦିନ ରହିପାରିବ ନାହିଁ। ତେଣୁ ସେ ସମ୍ବଲପୁରୀ ଭାଷାକୁ ଲିଖିତ ରୂପ ଦେବାରେ ଆତ୍ମନିୟୋଗ କରିଥିଲେ।

‘କୋଶଳୀ ଭାଷାକୋଷ’ ଥିଲା ତାଙ୍କର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଅବଦାନ

ସତ୍ୟନାରାୟଣ ବହିଦାର ‘କୋଶଳୀ ଭାଷାକୋଷ’ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି ସମ୍ବଲପୁରୀ ଭାଷାର ବ୍ୟାକରଣ ଓ ଶବ୍ଦଭଣ୍ଡାରକୁ ଲିପିବଦ୍ଧ କରିଥିଲେ। ଏହାଛଡ଼ା ‘ଟିକ୍ ଚାହଁରା’ (୧୯୭୫), ‘ଘାଭଘାଭୋ’, ‘ଘୁଭକୁଡୁ’ ସମେତ ଅନେକ କବିତା ଓ ସାହିତ୍ୟ କୃତି ରଚନା କରିଥିଲେ। ସେ କେବଳ ଲେଖକ ନୁହେଁ, ବରଂ ସମ୍ବଲପୁରୀ ଭାଷା, ଲୋକସାହିତ୍ୟ, ଲୋକନୃତ୍ୟ ଓ ସଂସ୍କୃତିର ଜଣେ ଦୃଢ଼ ପ୍ରଚାରକ ଥିଲେ। ସେ ଅନେକ ଯୁବ ଲେଖକ ଓ କଳାକାରଙ୍କୁ ସମ୍ବଲପୁରୀରେ ସୃଜନଶୀଳ କାମ କରିବାକୁ ପ୍ରେରଣା ଦେଇଥିଲେ।

୨୦୧୩ରୁ ପାଳନ ହେଉଛି ସମ୍ବଲପୁରୀ ଦିବସ

ସତ୍ୟନାରାୟଣ ବହିଦାରଙ୍କ ଶତବାର୍ଷିକୀ (୨୦୧୩) ଅବସରରେ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ତାଙ୍କ ଜନ୍ମଦିନକୁ ‘ସମ୍ବଲପୁରୀ ଦିବସ’ ଭାବେ ପାଳନ କରିବାର ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଆଯାଇଥିଲା। ପ୍ରଥମେ ଏହା ପଶ୍ଚିମ ଓଡ଼ିଶାରେ ସୀମିତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ପରେ ଏହା ରାଜ୍ୟ ଓ ରାଜ୍ୟ ବାହାରେ ବସବାସ କରୁଥିବା ସମ୍ବଲପୁରୀ ସମାଜ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ୟାପକ ଭାବେ ପାଳନ ହେବା ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ୨୦୧୮ରେ ପ୍ରଥମଥର ପାଇଁ ଭୁବନେଶ୍ୱରରେ ମଧ୍ୟ ସମ୍ବଲପୁରୀ ଦିବସ ପାଳନ କରାଯାଇଥିଲା।

ଆଜି ସମ୍ବଲପୁରୀ ଦିବସ କେବଳ ଜଣେ ସାହିତ୍ୟିକଙ୍କ ଜନ୍ମଦିନ ନୁହେଁ, ବରଂ ପଶ୍ଚିମ ଓଡ଼ିଶାର ଭାଷା, ସାହିତ୍ୟ, ଲୋକକଳା ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ପରିଚୟକୁ ସମ୍ମାନ ଜଣାଇବାର ଏକ ଗର୍ବର ଦିନ। ସତ୍ୟନାରାୟଣ ବହିଦାରଙ୍କ ଅବଦାନ ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ “ସମ୍ବଲପୁରୀ ଭାଷାର ଜନକ” ବା “ଗୁରୁ” ବୋଲି ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନର ସହ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।