Sonia Gandhi Memoir: ଘରର ଛୋଟ ବୋହୁ ‘ମେନକା ଗାନ୍ଧୀ’ଙ୍କ ସହ ସମ୍ପର୍କ କାହିଁକି ତିକ୍ତ ହୋଇଥିଲା? ଆତ୍ମଜୀବନୀରେ ଖୋଲିଲେ ପରିବାରର ଅନେକ କଥା…
ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ‘Sonia Gandhi Memoir’ ପୁସ୍ତକରେ ଗାନ୍ଧୀ ପରିବାରର ଭିତରେ ଥିବା ସମ୍ପର୍କ ଓ ମତଭେଦ ବିଷୟରେ ଅନେକ ଅଜଣା କଥା ଲେଖିଛନ୍ତି ସୋନିଆ ଗାନ୍ଧୀ। ନିଜ ପୁସ୍ତକ ‘Belonging: A Journey of Love’ରେ ସେ ସଞ୍ଜୟ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ପତ୍ନୀ ମେନକା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ସହ ନିଜ ସମ୍ପର୍କ କିପରି ଧୀରେ ଧୀରେ ତିକ୍ତ ହୋଇଥିଲା, ତାହା ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି। ସୋନିଆଙ୍କ ଲେଖା ଅନୁସାରେ, ୧୯୭୩ ଶେଷ ଭାଗରେ ସଞ୍ଜୟଙ୍କ ସହ ମେନକାଙ୍କ ପରିଚୟ ହୋଇଥିଲା। ସେତେବେଳେ ମେନକାଙ୍କ ବୟସ ମାତ୍ର ୧୮ ବର୍ଷ ଥିଲା। ଏହାର କିଛି ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ଉଭୟଙ୍କ ବିବାହ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ମେନକା ଗାନ୍ଧୀ ପରିବାରର ସାନ ବୋହୂ ହୋଇଥିଲେ। ଆରମ୍ଭରେ ମେନକାଙ୍କ ଚଞ୍ଚଳ ସ୍ୱଭାବ ଓ କଥାବାର୍ତ୍ତାକୁ ସୋନିଆ ପସନ୍ଦ କରୁଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଝିଅ ପ୍ରିୟଙ୍କା ମଧ୍ୟ ମେନକାଙ୍କ ପାଖରେ ବସି କାହାଣୀ ଶୁଣୁଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ସମୟ ବିତିବା ସହ ଘରେ ଛୋଟ ଛୋଟ କଥାକୁ ନେଇ ମତଭେଦ ବଢ଼ିଥିଲା। ସୋନିଆଙ୍କୁ ଘରର କର୍ମଚାରୀମାନେ ‘ବହୁରାଣୀ’ ଏବଂ ମେନକାଙ୍କୁ ‘ଛୋଟି ବହୁ’ ବୋଲି ଡାକୁଥିଲେ। ସୋନିଆଙ୍କ ମତରେ, ଏହି ସମ୍ବୋଧନକୁ ମେନକା ନିଜ ପ୍ରତି ଅସମ୍ମାନ ଭାବେ ନେଉଥିବା ସମ୍ଭାବନା ଥିଲା।
ସୋନିଆଙ୍କ ଆତ୍ମଜୀବନୀ ଅନୁସାରେ, ମେନକା ଓ ସଞ୍ଜୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଧୀରେ ଧୀରେ ମତଭେଦ ବଢ଼ିଥିଲା। ଏହାର ପ୍ରଭାବ ସଞ୍ଜୟ ଓ ତାଙ୍କ ବଡ଼ ଭାଇ ରାଜୀବ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ସମ୍ପର୍କ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ପଡ଼ିଥିବା ସୋନିଆ ଲେଖିଛନ୍ତି। ୧୯୭୭ରେ ଜରୁରୀ ପରିସ୍ଥିତି ପରେ କଂଗ୍ରେସ ନିର୍ବାଚନରେ ପରାଜିତ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ଇନ୍ଦିରା ଗାନ୍ଧୀ ଓ ସଞ୍ଜୟ ନିଜ ନିଜ ଆସନରୁ ହାରିଥିଲେ। ସୋନିଆଙ୍କ ଲେଖା ଅନୁସାରେ, ସଞ୍ଜୟଙ୍କ ରାଜନୈତିକ ଆକାଂକ୍ଷାକୁ ମେନକା ସମର୍ଥନ କରୁଥିବାରୁ ଇନ୍ଦିରା ଗାନ୍ଧୀ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଥିଲେ। ୧୯୭୮ର ନିର୍ବାଚନୀ ପରାଜୟ ପାଇଁ ସଞ୍ଜୟଙ୍କ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଓ କାର୍ଯ୍ୟଶୈଳୀକୁ ରାଜୀବ ଦାୟୀ କରିଥିବା କଥା ମଧ୍ୟ ସୋନିଆ ପୁସ୍ତକରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ଘଟଣାଗୁଡ଼ିକ ପରେ ମେନକାଙ୍କ ସହ ପରିବାରର ମତଭେଦ ଆହୁରି ବଢ଼ିଥିବା ତାଙ୍କ ଦାବି ରହିଛି | ସୋନିଆଙ୍କ ଅନୁସାରେ, ମେନକା ସାମ୍ବାଦିକମାନଙ୍କ ମାଧ୍ୟମରେ ପରିବାର ବିରୋଧରେ ବିଭିନ୍ନ କଥା ପ୍ରଚାର କରୁଥିବା ଅଭିଯୋଗ ମଧ୍ୟ ହୋଇଥିଲା।
୧୯୮୦ ଜୁନ୍ ୨୩ରେ ବିମାନ ଦୁର୍ଘଟଣାରେ ସଞ୍ଜୟ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ପରିବାରରେ ମତଭେଦ ଆହୁରି ଗମ୍ଭୀର ହୋଇଥିଲା ବୋଲି ସୋନିଆ ଲେଖିଛନ୍ତି। ମେନକାଙ୍କୁ ରାଜନୈତିକ ଦାୟିତ୍ୱ ଦେବା ପାଇଁ ସଞ୍ଜୟଙ୍କ ସମର୍ଥକମାନେ ଦାବି କରୁଥିବା କଥା ମଧ୍ୟ ପୁସ୍ତକରେ ଉଲ୍ଲେଖ ରହିଛି। କିନ୍ତୁ ଇନ୍ଦିରା ଗାନ୍ଧୀ ମେନକାଙ୍କ ବୟସ ଓ ତାଙ୍କ ଛୋଟ ପିଲାକୁ ଧ୍ୟାନରେ ରଖି ସେତେବେଳେ ତାଙ୍କୁ ରାଜନୈତିକ ନେତୃତ୍ୱ ଦେବାକୁ ଉଚିତ ମଣିନଥିବା ସୋନିଆଙ୍କ ଲେଖାରେ କୁହାଯାଇଛି। ୧୯୮୧ ମାର୍ଚ୍ଚରେ ମେନକା ନିଜ ପୁଅ ବରୁଣ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ପ୍ରଥମ ଜନ୍ମଦିନ ଭାସୁନ୍ଧରା ରାଜେଙ୍କ ଘରେ ପାଳନ କରିଥିଲେ। ଏହାକୁ ନେଇ ଇନ୍ଦିରା ଗାନ୍ଧୀ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇଥିବା ଏବଂ ପରେ ମେନକାଙ୍କୁ ଘରେ ରହିବା କିମ୍ବା ଅନ୍ୟତ୍ର ଚାଲିଯିବା ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ବାଛିବାକୁ କହିଥିବା ସୋନିଆ ଦାବି କରିଛନ୍ତି। ଏହାପରେ ମେନକା ଗାନ୍ଧୀ ପରିବାରର ଘର ଛାଡ଼ିଥିଲେ। ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ବରୁଣଙ୍କୁ ଦେଖା କରିବା ଅଧିକାରକୁ ନେଇ ମଧ୍ୟ ଗାନ୍ଧୀ ପରିବାର ଓ ମେନକାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆଇନଗତ ବିବାଦ ହୋଇଥିବା ସୋନିଆ ତାଙ୍କ ପୁସ୍ତକରେ ଲେଖିଛନ୍ତି। ତେବେ ଏହି ସମସ୍ତ ଘଟଣା ସୋନିଆ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ଆତ୍ମଜୀବନୀରେ ତାଙ୍କ ନିଜ ଅନୁଭୂତି ଓ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ ଆଧାରରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି।
