MMDR Amendment: ଖଣିଜ ରାଜସ୍ୱ ଅଧିକାରକୁ ନେଇ ସୁଜାତାଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନ, ଓଡ଼ିଶା ସ୍ୱାର୍ଥ ନେଇ ତେଜିଲା ବିବାଦ
ଭୁବନେଶ୍ୱର: ଖଣି ଓ ଖଣିଜ ସମ୍ପଦକୁ ନେଇ ଓଡ଼ିଶାରେ ପୁଣି ରାଜନୀତି ତେଜିଛି। MMDR ସଂଶୋଧନକୁ ନେଇ ବିଜେଡି ନେତ୍ରୀ ସୁଜାତା ରାଉତ ଓଡ଼ିଶାର ଖଣିଜ ରାଜସ୍ୱ ଅଧିକାର ଉପରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ କହିବା ଅନୁସାରେ, ୨୦୨୪ରେ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟଙ୍କ ୯ ଜଣିଆ ସାମ୍ବିଧାନିକ ଖଣ୍ଡପୀଠ ରାୟ ଦେଇଥିଲେ ଯେ ରୟାଲଟି ନିଜେ ଟିକସ ନୁହେଁ ଏବଂ ରାଜ୍ୟମାନଙ୍କର ଖଣିଜ ଅଧିକାର ଉପରେ ଟିକସ ଲଗାଇବାର କ୍ଷମତା ରହିଛି। ସୁଜାତାଙ୍କ ମତରେ, ଏହା ଓଡ଼ିଶା ଭଳି ଖଣିଜ ସମୃଦ୍ଧ ରାଜ୍ୟକୁ ଅତିରିକ୍ତ ରାଜସ୍ୱ ପାଇବାର ସୁଯୋଗ ଦେଇଥିଲା।
ସୁଜାତା ଅଭିଯୋଗ କରିଛନ୍ତି ଯେ, MMDR ସଂଶୋଧନ ଦ୍ୱାରା ରାଜ୍ୟମାନଙ୍କ ଖଣିଜ ଅଧିକାର ଓ ଖଣିଜ ଜମି ଉପରେ ଅତିରିକ୍ତ ଟିକସ, ସେସ୍ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଲେଭି ଲଗାଇବାର କ୍ଷମତା ସୀମିତ ହୋଇପାରେ। ଏହା ଓଡ଼ିଶାର ଖଣିଜ ରାଜସ୍ୱ ଉପରେ କି ପ୍ରଭାବ ପକାଇବ, ସେନେଇ ସେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ ମତରେ, ଖଣି ଖନନ ଯୋଗୁଁ ଓଡ଼ିଶାରେ ପରିବେଶୀୟ ଚାପ, ଜଙ୍ଗଲ କ୍ଷୟ, ପ୍ରଦୂଷଣ ଓ ସାମାଜିକ ପ୍ରଭାବ ଦେଖାଦେଉଥିବାରୁ ଖଣିଜ ସମ୍ପଦରୁ ମିଳୁଥିବା ରାଜସ୍ୱ ଉପରେ ରାଜ୍ୟର ଅଧିକାର ସୁରକ୍ଷିତ ରହିବା ଦରକାର। ଏଥିସହ MMDR ସଂଶୋଧନ ବିଲ୍ ପାରିତ ହେବା ସମୟରେ ଓଡ଼ିଶାର ସ୍ୱାର୍ଥ ନେଇ ଯଥେଷ୍ଟ ଆଲୋଚନା ହୋଇଥିଲା କି ନାହିଁ, ସେନେଇ ମଧ୍ୟ ସେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛନ୍ତି।
ଅନ୍ୟପଟେ, କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ଏନେଇ ଭିନ୍ନ ମତ ରହିଛି। କେନ୍ଦ୍ରର ତଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ, MMDR ସଂଶୋଧନ ରାଜ୍ୟମାନଙ୍କ ଖଣିଜ ରାଜସ୍ୱକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଛଡ଼ାଇ ନେଉନାହିଁ ଏବଂ ଦେଶର ଖଣି କ୍ଷେତ୍ରର ରାଜସ୍ୱର ପ୍ରାୟ ୯୦ ପ୍ରତିଶତ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ଯାଉଛି। ୨୦୨୫-୨୬ରେ ରାଜ୍ୟମାନଙ୍କ ଖଣିଜ ରାଜସ୍ୱ ପ୍ରାୟ ୧.୧୪ ଲକ୍ଷ କୋଟି ଟଙ୍କା ଥିବା କେନ୍ଦ୍ର କହିଛି। ତେଣୁ ବର୍ତ୍ତମାନର ମୁଖ୍ୟ ଚର୍ଚ୍ଚା ହେଉଛି MMDR ସଂଶୋଧନ ପରେ ରାଜ୍ୟମାନଙ୍କ ଖଣିଜ ରାଜସ୍ୱ ଅଧିକାର କେତେଦୂର ସୁରକ୍ଷିତ ରହିବ ଏବଂ କେନ୍ଦ୍ର-ରାଜ୍ୟ ଆର୍ଥିକ ସମ୍ପର୍କ ଉପରେ ଏହାର କ’ଣ ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ିବ। ସୁଜାତାଙ୍କ ଅଭିଯୋଗକୁ ନେଇ ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୀତିରେ ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗ ଆଗକୁ ଆହୁରି ଚର୍ଚ୍ଚାରେ ରହିପାରେ।
