Sonia Gandhi Memoir: ବଚ୍ଚନ ପରିବାର, ମୋଦୀ, ବାଜପେୟୀ ଓ ଜରୁରୀକାଳୀନ ପରିସ୍ଥିତିକୁ ନେଇ ଆତ୍ମଜୀବନୀରେ କ’ଣ ଲେଖିଲେ ସୋନିଆ ଗାନ୍ଧୀ?
ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: କଂଗ୍ରେସର ପୂର୍ବତନ ଅଧ୍ୟକ୍ଷା ସୋନିଆ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ବହୁ ପ୍ରତୀକ୍ଷିତ ଆତ୍ମଜୀବନୀ Belonging: ‘A Journey of Love’ ମଙ୍ଗଳବାର ପ୍ରକାଶ ପାଇଛି। ପୁସ୍ତକ ପ୍ରକାଶ ପରେ ରାଜନୈତିକ ମହଲରେ ଏହାକୁ ନେଇ ଚର୍ଚ୍ଚା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି। ତେବେ ଏଥିରେ ବଡ଼ ରାଜନୈତିକ ଖୁଲାସା ଅପେକ୍ଷା ସୋନିଆଙ୍କ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଜୀବନ ଓ ରାଜନୀତିକୁ ନେଇ ତାଙ୍କ ଅନୁଭୂତି ଅଧିକ ସ୍ଥାନ ପାଇଛି। ପୁସ୍ତକରେ ଅଭିନେତା ଅମିତାଭ ବଚ୍ଚନଙ୍କ ନାଁ ମାତ୍ର ତିନିଥର ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଥିବାବେଳେ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଜୟା ବଚ୍ଚନଙ୍କ ବିଷୟରେ କୌଣସି ଉଲ୍ଲେଖ ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ଅମିତାଭଙ୍କ ବାପା ହରିବଂଶ ରାୟ ବଚ୍ଚନ ଓ ମା’ ତେଜୀ ବଚ୍ଚନଙ୍କ ସହ ସୋନିଆଙ୍କ ସମ୍ପର୍କକୁ ନେଇ ଅନେକ କଥା ଲେଖାଯାଇଛି। ୧୯୬୮ରେ ଇଟାଲୀରୁ ଭାରତ ଆସିବା ପରେ ସୋନିଆ ଏହି ଦମ୍ପତିଙ୍କ ଘରେ ରହିଥିଲେ। ତେଜୀ ତାଙ୍କ ଅସୁସ୍ଥତା ସମୟରେ ଯତ୍ନ ନେଇଥିବା ଏବଂ ହରିବଂଶ ରାୟ ତାଙ୍କୁ ହିନ୍ଦୀ ଶିଖାଇବା ସହ ପରାମର୍ଶ ଦେଉଥିବା କଥା ସୋନିଆ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି। ଏପରିକି ଭାରତରେ ଲୋକେ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି କିଏ, ତା’ଠାରୁ ଅଧିକ ତାଙ୍କ ବିଷୟରେ କ’ଣ ଭାବୁଛନ୍ତି, ତାହା ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବୋଲି ହରିବଂଶ ରାୟ ତାଙ୍କୁ କହିଥିବା ମଧ୍ୟ ସେ ଲେଖିଛନ୍ତି।
ରାଜନୈତିକ ବିରୋଧୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସୋନିଆ ଗାନ୍ଧୀ ପୁସ୍ତକରେ ଅଟଳ ବିହାରୀ ବାଜପେୟୀଙ୍କ ସହ ହୋଇଥିବା ଅନୁଭୂତିକୁ ତୁଳନାତ୍ମକ ଭାବେ ଭଲ ଭାବରେ ଉପସ୍ଥାପନ କରିଛନ୍ତି। ୨୦୦୧ରେ ସଂସଦ ଉପରେ ଆତଙ୍କବାଦୀ ଆକ୍ରମଣ ସମୟରେ ବାଜପେୟୀଙ୍କ ସୁରକ୍ଷାକୁ ନେଇ ସେ ଚିନ୍ତିତ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ଫୋନ୍ କରିଥିବା ଲେଖିଛନ୍ତି। ପରେ ସଂସଦରେ ତାଙ୍କୁ କଠୋର ସମାଲୋଚନା କରିଥିବାରୁ ଅନୁତାପ ମଧ୍ୟ ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀଙ୍କ ସହ ତାଙ୍କର ବିଶେଷ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଯୋଗାଯୋଗ ନଥିବା ସୋନିଆ ଲେଖିଛନ୍ତି। ସଂସଦରେ ମୋଦୀ ବିରୋଧୀ ଦଳକୁ ସମାଲୋଚନା କରିବା ବେଳେ ଅନେକ ସମୟରେ କଠୋର ଭାଷା ବ୍ୟବହାର କରୁଥିବା ମଧ୍ୟ ସେ ଅଭିଯୋଗ କରିଛନ୍ତି। ଏହାସହ ଜରୁରୀକାଳୀନ ପରିସ୍ଥିତି ସମୟରେ ଇନ୍ଦିରା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ଚିନ୍ତା, ସଞ୍ଜୟ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ଭୂମିକା ଏବଂ ମେନକା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ପ୍ରଭାବ ସମ୍ପର୍କରେ ମଧ୍ୟ ସେ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି । ଜରୁରୀକାଳୀନ ପରିସ୍ଥିତିରେ ହୋଇଥିବା ଅତ୍ୟାଚାରକୁ ସ୍ୱୀକାର କରିବା ସହ ସଞ୍ଜୟଙ୍କ ଭୂମିକାକୁ ନେଇ ତାଙ୍କ ମତ ରଖିଛନ୍ତି। ବାବ୍ରି ମସଜିଦ ବିବାଦ ସମ୍ପର୍କରେ ସୋନିଆଙ୍କ ବର୍ଣ୍ଣନାରେ ରାଜୀବ ଗାନ୍ଧୀ ଆଲୋଚନା ମାଧ୍ୟମରେ ସମାଧାନ ଚାହୁଁଥିବା କଥା କୁହାଯାଇଛି। ତେବେ ଏହି ବିବାଦରେ ତାଙ୍କ ସରକାରଙ୍କ ଭୂମିକା ଓ ଦାୟିତ୍ୱକୁ ନେଇ ସେ ବିସ୍ତୃତ ଆଲୋଚନା କରିନାହାନ୍ତି। ଏହାସହ ସୀତାରାମ କେଶରୀଙ୍କୁ କଂଗ୍ରେସ ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ପଦରୁ ହଟାଇବା ପ୍ରସଙ୍ଗକୁ ମଧ୍ୟ ସେ ସଂକ୍ଷେପରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି।
୨୦୦୪ରେ କଂଗ୍ରେସ ନେତୃତ୍ୱାଧୀନ UPA ନିର୍ବାଚନ ଜିତିବା ପରେ ସୋନିଆ ଗାନ୍ଧୀ ପ୍ରଥମେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ପଦ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ରାଜି ହୋଇଥିଲେ ବୋଲି ଆତ୍ମଜୀବନୀରେ ଲେଖିଛନ୍ତି। ମେଣ୍ଟର ନେତାମାନେ ତାଙ୍କ ନିଷ୍ପତ୍ତିକୁ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ଜୋର ଦେବା ପରେ ସେ ସମ୍ମତି ଦେଇଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ପିଲା ରାହୁଲ ଓ ପ୍ରିୟଙ୍କା ଗାନ୍ଧୀ ଏଥିରେ ହସ୍ତକ୍ଷେପ କରିବାରୁ ସେ ନିଜ ନିଷ୍ପତ୍ତି ବଦଳାଇଥିଲେ। ପରେ ମନମୋହନ ସିଂହଙ୍କୁ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ କରିବା ପାଇଁ ମନାଯାଇଥିଲା। ବାମପନ୍ଥୀ ଦଳଗୁଡ଼ିକର ସମର୍ଥନ ଥିବାରୁ ସରକାରଙ୍କ ଆର୍ଥିକ ନୀତି ଓ ପରିଚାଳନାକୁ ନେଇ ଉଠୁଥିବା ଆଶଙ୍କା ଦୂର କରିବାରେ ମନମୋହନ ସିଂହ ସକ୍ଷମ ହେବେ ବୋଲି ସୋନିଆ ଭାବିଥିବା ଲେଖିଛନ୍ତି। ଏହାସହ ଇନ୍ଦିରା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ପରି ନିଜେ ମଧ୍ୟ ରାଜନୀତିରେ ଆସିବା ପରେ ଭୟ ଓ ଚାପ ଅନୁଭବ କରିଥିବା କଥା କହିଛନ୍ତି। ମମତା ବାନାର୍ଜୀ ଓ ମାୟାବତୀଙ୍କ ପରି ରାଜନୈତିକ ବିରୋଧୀ ମହିଳା ନେତ୍ରୀଙ୍କ ପ୍ରତି ନିଜର ସମ୍ମାନ ଏବଂ ୨୦୨୪ ନିର୍ବାଚନ ସମୟରେ ଜେଲ୍ରେ ଥିବା ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ପତ୍ନୀ ସୁନୀତା କେଜ୍ରିୱାଲ ଓ କଳ୍ପନା ସୋରେନଙ୍କ ସହ ସାକ୍ଷାତର ଅନୁଭୂତି ମଧ୍ୟ ବାଣ୍ଟିଛନ୍ତି। ତେବେ ପୁସ୍ତକରେ ତାଙ୍କ ରାଜନୈତିକ ଜୀବନର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ସମୟ ଓ ୨୦୦୪ ପୂର୍ବର ଅନୁଭୂତିକୁ ଅଧିକ ସ୍ଥାନ ମିଳିଥିବାବେଳେ ଏହା ପରବର୍ତ୍ତୀ ରାଜନୈତିକ ଘଟଣାବଳୀ ଉପରେ ଆଲୋଚନା ସୀମିତ ରହିଛି। ତେବେ ପୁସ୍ତକରେ କେଉଁ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି, ତା’ ସହ କେଉଁ ବିଷୟକୁ ସୋନିଆ ଏଡ଼ାଇଛନ୍ତି, ତାହା ମଧ୍ୟ ଏହି ଆତ୍ମଜୀବନୀର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଦିଗ।
