ବୀରମହାରାଜପୁର : (ସୌମିତ୍ରି ମେହେର) ସୁବର୍ଣ୍ଣପୁର ଜିଲ୍ଲା ତଥା ବୀରମହାରାଜପୁର ଅଞ୍ଚଳର ବିଭିନ୍ନ ଶୈବପୀଠ ମାନଙ୍କରେ ଫାଲଗୁନ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ପର ଠାରୁ ପର୍ଯ୍ୟାୟକ୍ରମେ ଚୈତ୍ର ଦଣ୍ଡ ବାହାରି ଥାନ୍ତି । ଉପଖଣ୍ଡର ବିଭିନ୍ନ ଗ୍ରାମ ମାନଙ୍କ ରେ ଏହି ଦଣ୍ଡଯାତ୍ରା ହେଉଥିବା ଜଣାଯାଇଛି । ଚଳିତ ବର୍ଷ ଏ ଯାବତ ମାଣିକପୁର , ସୁନାରିବିନି , ମୁର୍ଷୁଣ୍ଢୀ , ପିତା ମହୁଲ , ବୁରମାଲ , ମେଣ୍ଡାମାଲ , ତେନ୍ତୁଲିମହଦା , ଦାଦରପାଲି ,
ଗଉଡଗାଡ , ବଡମାଲ , କୁଞ୍ଜlପାଲି କେଶଲଗା ପ୍ରଭୁତି ସ୍ଥାନରୁ ଚୈତ୍ର ଦଣ୍ଡଯାତ୍ରା ଏବେ ଗାଁ ଗାଁ ମାନଙ୍କ ରେ ଝାମୁ ଯାତ୍ରା ଭାବେ ପାଳିତ ହୋଇଥାଏ । ମହାଦେବ ଶିବଙ୍କ ନାନାବିଧି ଯାତ୍ରା ମଧ୍ୟରେ ଦଣ୍ଡ ଯାତ୍ରା ରାଜ୍ୟ ରେ ଏକ ସ୍ବତନ୍ତ୍ର ପରିଚୟ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି । ଦଣ୍ଡ ନାଚ ସୁବର୍ଣ୍ଣପୁର ଜିଲ୍ଲା ରେ ପୁରାତନ ଓ ଆଦିମ ପରମ୍ପରା ସହିତ ଜଡିତ ରହିଛି। ଚୈତ୍ର ଶିବ ପାର୍ବତୀଙ୍କ ଦଣ୍ଡ ଯାତ୍ରା ସହ ସର୍ବମଙ୍ଗଳା ଦେବା ଦେବୀ , ଠାକୁରାଣୀ ଙ୍କ ଦିଗ ଭ୍ରମଣ ବା ଗାଁ କୁ ଗାଁ ଭ୍ରମଣ କରି ପୂଜା ପାଇଥାନ୍ତି। ତେଣୁ ଉକ୍ତ ମାସ ଭକ୍ତ , ଦଣ୍ଡୁଆଙ୍କ କାଷ୍ଟ ଓ ନିଷ୍ଠା ତଥା ଭକ୍ତି ଭାବର ମାସ ବୋଲି କୁହାଯାଏ । ବିଶେଷ କରି ଏହି ମାସରେ ମାନସିକ ଧାରୀଙ୍କ ପାଇଁ କଠୋର ନିୟମ ରହିଥାଏ । ପୂଜାର୍ଚ୍ଚନା , ପଣାପାଣି , ଝୁଣାଧୂପରେ ଗାଁ ଦାଣ୍ଡ ମହକି ଉଠେ । ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ପବିତ୍ର ଚୈତ୍ର ମାସରେ ଗାଁ ଗାଁ ରେ ଦଣ୍ଡ ଯାତ୍ରା ଶୋଭା ପାଇଥାଏ। ଷୋଳସୁଅlଙ୍ଗ , ମଣିଡାକରେ ଗାଁ ଦାଣ୍ଡ ଶୋଭା ପାଇଥାଏ। ବର୍ତ୍ତମାନ ଅଞ୍ଚଳର ବିଭିନ୍ନ ଶୈବପୀଠ ରୁ ଦଣ୍ଡ ଉଠିଥିବା ବେଳେ ଏହା ପଣା ସଂକ୍ରାନ୍ତି ଦିନ ଉଦଯାପିତ ହେବ। ଏହି ଦିନ ମେରୁ ଯାତ୍ରା ଭାବେ ପରିଚିତ ହୋଇଥାଏ । ଦଣ୍ଡଯାତ୍ରା ଗୁଡ଼ିକ ୧୩ ଦିନ , ୧୭ ଦିନ ଓ ୨୧ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଲିଯାଏ। ଦଣ୍ଡଯାତ୍ରା ରେ ସାମାଜିକ, କୃଷି ଓ ଜୀବଜଗତ ସୁରକ୍ଷା ନେଇ ବିଭିନ୍ନ ନୃତ୍ୟ ଗୀତ ମାଧ୍ୟମରେ ଶିକ୍ଷା ମିଳିଥାଏ। ଦିନବେଳା ଶିବଶକ୍ତିଙ୍କର ପୂଜାର୍ଚ୍ଚନା କରିବା ସହ ଧୂଳିଦଣ୍ଡ ଓ ଦ୍ୱିପହର ରେ ପାଣି ଦଣ୍ଡ ଏବଂ ରାତିରେ ଶୋଅଳ ସୁଆଙ୍ଗ ଉପରେ ସାଂସ୍କୃତିକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ପରିବେଷିତ ହୋଇଥାଏ l
ଚୈତ୍ରମାସ ରେ ପାଳିତ ଅନନ୍ୟ ଏକ ପରମ୍ପରା ଦଣ୍ଡ ; ପଣାପାଣି , ଝୁଣାଧୂପ ରେ ମହକି ଉଠୁଛି ଗାଁ ଦାଣ୍ଡ
